عرفان خراسان

شناختی علمی، فرهنگی از پدیدار های باطنی در آسمان وجود آدمی

عرفان خراسان

شناختی علمی، فرهنگی از پدیدار های باطنی در آسمان وجود آدمی

عرفان خراسان

سلام به شما! خوش آمدید!

- عرفان خراسان، به کوشش مردمی دانشی، به ویژه گروه عرفان دانشگاه آزاد نیشابور راه اندازی شده و موضوع آن بررسی مسائل باطنی است.
- اینجا فضایی است برای گفتگو، میدانی است برای شکوفایی، پنجره ای است به سوی زیبایی.

**** سخن هفته:

- در راه یگانگى نه کفر است و نه دین
یک گام ز خود برون نه و راه ببین‏

اى جان و جهان! تو راه اسلام گزین
با مار سیه نشین و با خود منشین‏ (بوسعید ابوالخیر؛ منقول در نفحات جامی، به کوشش محمود عابدی، 309)


- جمله خیالات جهان ، پیش خیال او روان
مانند آهن پاره ها ، در جذبه ی آهن ربا

- اندیشه ها مرغان هوایی اند.
اندیشه ها لطیف اند،
بر ایشان حکم نتوان کردن که نحن نحکم بالظاهر والله یتولی السرائر.

آن اندیشه ها را حق تعالی پدید می آورد در تو.
تو نتوانی آن را به صدهزار جهد و لاحول از خود دور کردن.
(مولوی، فیه مافیه)

- عشق، مردم خوار است؛ بی عشق، مردم خار است. (خواجه
عبدالله انصاری، رساله دل و جان)


- دل من ارزنی

عشق تو کوهی

چه سایی زیر کوهی

ارزنی را؟ (رودکی سمرقندی)

- صدشکر که دیدیم چو ما بی دل و دین بود
آن را که لقب عاقل و فرزانه نهادیم (حافظ)

- به ملازمان سلطان که رساند این دعا را
که به شکر پادشاهی ز نظر مران گدا را (حافظ)

- شنیده‌ام سخنی خوش که پیر کنعان گفت
فراق یار نه آن می‌کند که بتوان گفت

حدیث هول قیامت که گفت واعظ شهر
کنایتیست که از روزگار هجران گفت (حافظ)

- باده نوشی که در او روی و ریایی نبود
بهتر از زهد فروشی که در او روی و ریاست! (حافظ)

- حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جوی
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را (حافظ)

- بر هر چه همی لرزی می دان که همان ارزی
زین روی دل عاشق از عرش فزون باشد! (مولوی)

- لحظه ها عریانند
به تن لحظه خود جامه اندوه مپوشان هرگز! (سهراب)

- فلسفه، تمرین مردن است. (سقراط)

- میوه ی کدام فصلی
که هیچ وقت نمی رسی ... (اشغالگر)

- امام جعفر صادق (ع):
«إن الدین عند الله الاسلام» آن چیزی است که صاحبش را از وسوسه های شیطان و خطرهای نفس (هواجس) و عذاب آخرت به سلامت دارد. (سلمی، مجموعه آثار، ج1، ص 24)


- قال الجنید:
حقایق بیزارند از اینکه براى دل‏ها چیزى براى تفسیر و تأویل باقى گذارند. (ترجمه مهدی محبتی، ص 368)

آخرین نظرات

معرفی کتاب: "حس وحدت"

چهارشنبه, ۱۵ بهمن ۱۳۹۳، ۰۳:۲۶ ق.ظ
 

کتابی که قصد معرفی آن را داریم پیش از این با عنوان " سنت عرفانی در معماری ایرانی" در سال 1380 منتشر شده است.
کتاب "حس وحدت"، نوشته نادر اردلان و لاله بختیاری، ترجمه حمید شاهرخ وبا پیشگفتاری از سید حسین نصر، از نشر خاک به چاپ رسیده است که خواندن فصولی از آن که به درک عارفانه مان ازمحیط و بناهای پیرامون کمک می کند؛ خالی از لطف نیست.


معماری1



این کتاب شامل سه بخش است. به ترتیب:
- مورفولوژی مفاهیم
- مفهوم صور سنتی
- درجات تحقق

در ابتدای کتاب به نقش عقل وجایگاه انسان درآفرینش اشاره شده است و با استفاده از عقل -به زبان نمادها- که مبین دانشی است که معرفت می نامند، سرازمبانی به وجود آمدن گنبد درمی آورد!! طوری که می گوید:
گنبد شکل ظرف یا حاوی را دارد وبر اساس قوانین عینی ریاضیات وایستایی ساخته شده است .کارکرد بی همتای گنبد این است که در عین راه بردن به نقطه ای مرکزی، یک فضای کروی را هم در بر می گیرد واین کیفیات فطری ودائمی گنبد را باید در حکم تجلی ومظهر صغیر گنبد کبیر افلاک، یعنی آسمان، دانست. همینطور در مورد اعداد در معماری گفته میشود که اعداد تصویر روحانی ناشی از تکرار وحدت - متجلی در ذهن انسان - هستند.

 پس ازآن ریاضیات وطبیعت وتناسب ،اعداد ،هندسه ،تربیع دایره ، مندل ورموز تجلیات الهی در بکار بردن اعداد را توضیح میدهد و با بررسی نقوش گوناگون ادامه داده و به رنگ ومفهوم کلی، نظام سه رنگه، نظام چهاررنگه وتاثیر آن برروی جسم وروحیات معنوی انسان و هماهنگی رنگهای هم جوار؛ درنماد گرایی ورمز پردازی رنگها وتاثیر بصری آن بر انسان به توصیف می نشیند. مثلا در مورد نظام چهاررنگه میخوانیم:
عدد چهار که در هندسه مربع است، آرایش مفهومی روح جهانی متجلی در صفات فعال طبیعت( گرم- سرد-تر - خشک) و صفات منفعل ماده (آتش-آب-هوا و زمین) را بازتاب می دهد.
یک چهارم های روز، تربیعات ماه، چهار فصل و چهار بخش زندگی دنیوی انسان همه بازتاب های ثانویه ی این نظام هستند.
در دید ما رنگ های اصلی سرخ، زرد، سبز و آبی هستند. این چهار رنگ با مقامات چهارگانه دنیای طبیعت و چهار عنصر ماده متناظر اند."

به نظر نویسنده "انسان سنتی آرزوی ارائه ی بالاترین توانایی اش، عشق به خالق خود را داشت. و او که به طبیعت نزدیک است نمی تواند از انبوه الگوها، طرح ها و رنگ ها در جلوه های آفرینش دچار حیرت نشود. انسان به عنوان آخرین تجلی ظاهری آفرینش، میل به ارائه ی همان کثرت و همان اغراق را دارد، اما نه در هنر ناتورالیستی که از طبیعت نسخه برداری و تقلید می کند بلکه در هنری نمادین که از جلوه ها و تجلیات طبیعت نسخه برداری می کند، البته با ترفیع سطوح به همان شکلی که آفرینش مرتبه ی زمین را بالا برد."

در ادامه نویسنده به بررسی ماده (آتش،هوا، آب،خاک) ونماد شناسی آن وتعادل این چهارعنصردرارتباط با یکدیگر وتاثیر آن بر بیننده( هر چند که متوجه آن نباشد)می پردازد.

بعد از این تعاریف مفهوم صور سنتی وارتباط تک تک عناصر تاثیر گذار بر معماری عرفانی بررسی می شود، از جمله باغ، تخت یا همان منبر، رواق ومعنای آن (طریقت) در رسیدن به کمال (محراب)، دروازه وحرکت انسان برای رسیدن، اتاق ونماد انسان در دلبستگی ها، مناره ها( نمادی از محور هستی آدمی ونمایشگر ساحت اعتلایی وطولی) که به وجود مادی آدمی عمق یا ارتفاعی معنوی می افزاید.

دراین کتاب به روش هوشمندانه ای چشم انداز اسلامی مفهوم ماندالا با ابعاد جهان، الگوهای ازلی یا اسماء و صفات مقدس ارتباط داده شده است: " وقتی پیامبر(ص)عروج اش به آسمان را تشریح می کرد، سخن از گنبد صدفی عظیمی می گفت که بر مربعی تکیه داشت وبرچهار ستون چهار گوشه اش رمز چهاربخشی قرآنی < بسم - الله - الرحمن - الرحیم>  نوشته شده بود."

"در چشم اندازهای شهری سطوح چونان پوست بدن تمهید می شوند که ساختار آناتومیک را هم می پوشاند و هم نشان می دهد، مثل پوست انار. غنای هر دو تنها در درون قابل رویت است، جایی که بذرهای ظریف زندگی و رنگ حقیقی آن قرار گرفته است.بیننده به یاد آن گفته ابن عربی می افتد که " درون را بجو " ، یعنی باطن را ،  که بهشت درون تو است.
سطح ها در درون خود مکانی دارند، یا حس مکان به گونه ای که هر یک از ابعاد مقصود متمایزی دارد و نماد یک مفهوم استعاری خاص است. در ترتیب ابعاد سطح؛ الگوها در ارتباط دادن سطحی به سطح دیگر دخالت دارند. هرچیزی به وسیله ی آنچه بالای آن است محدود می شود،در با دیوار، دیوار باسقف و سقف با آسمان.
ماهیت کیفی تمام اشکال هندسی گرایش به یک مقصود مرکزی است. در نتیجه ی خطوط هم آهنگ است که شکل های خاصی خلق می شود و الگوهای متعددی به دست می آید."

در بخش آخر هم درجات تحقق ،همنهادی صورتها وبه وجود آمدن یک کل(شهر) در تجمع تک تک عناصر سازنده، و ساخت شهر بر پایه ی سه نظام در آفرینش انسان(جسم- نفس- روح) بررسی میشود.

نظم طبیعی وشکل گیری شهرهای مختلف تحت تاثیر نظام های تصادفی،خطی وخوشه ای ، نظام هندسی وشهرهای هم مرکز- مدور،چهار گوش و.. از جمله مطالب بررسی شده در این کتاب هستند.

حس-وحدت




نظرات  (۳)

سلام ! کتاب جالبیست . متشکرم
پاسخ:
سلام... ممنونم از توجهتون
۱۵ بهمن ۹۳ ، ۱۱:۲۸ مهناز مظفری
با سلام وتشکر
خیلی خوب بود برایم اطلاعاتی جدید بود
موفق باشید
پاسخ:
سلام ممنونم ازتون..شما هم همینطور
ممنون خیلی خوب بود
پاسخ:
مرسی